Ruta zwyczajna

Kiedyś bardzo popularna roślina i tak mocno związana z naszymi ogródkami przydomowymi, że aż pisano o niej piosenki, a w średniowieczu uważana była nawet za afrodyzjak. Była również symbolem panieństwa. W obecnych czasach już nie jest tak popularna, ale niekiedy ją się uprawia jako roślinę leczniczą bądź przyprawową.

Jest to roślina z rodziny rutowatych, bylina, dorasta do 90 cm wysokości, o kwiatach żółtych zebranych w baldachy. Owoce ruty są nerkowate, w kolorze brunatnym. Ruta ma smak gorzki, korzenny i ostry, a zapach balsamiczny, silny i przenikliwy. Rozmnażamy ją z siewu nasion lub z sadzonek z odłamanych gałązek, lubi ciepłe stanowiska, osłonięte, słoneczne, a ziemię wapienną i wilgotną.
Surowcem leczniczym są liście, które zawierają flawonoidy, alkaloidy, furokumaryny i olejek lotny. Preparaty z ruty stosuje się w skurczach dróg żółciowych, moczowych i w zaburzeniach krążenia (szczególnie u osób starszych).
Ziele ruty wchodzi czasem w skład mieszanek przeciwmiażdżycowych, nasercowo-krążeniowych i uspokajających.
Do celów kuchennych stosuje się liście ruty wraz z innymi ziołami do aromatyzowania tłustych mięs, np. wieprzowiny i baraniny.
Niestety, musimy na nią uważać, gdyż często powoduje uczulenia. Osoby uczulone na furokumarynę powinny jej unikać pod każdą postacią. Wystarczy niekiedy dotknięcie się rośliny, by skóra pokryła się pęcherzykami lub wystąpiła wysypka przypominająca odmrożenia, połączona z wysoką temperaturą. Ruta wysuszona lub przetworzona nie wywołuje już takich przykrych objawów.
Jeżeli mamy w ogródku rutę i zdarzy nam się dostać bez powodu wysypki, możemy być pewni, że przyczyną było dotknięcie rośliny, więc starajmy się używać rękawiczek do wszelkich prac w ogrodzie, a na miejsca zmienione chorobowo przyłóżmy opatrunek ze zmiażdżonych płatków kwiatowych nagietka lub posmarujmy maścią nagietkową dostępną we wszystkich aptekach.